Νυχτερινή ενούρηση

Νυχτερινή ενούρηση χαρακτηρίζεται η επανειλημμένη κένωση της κύστης του παιδιού –στο κρεβάτι ή στα ρούχα– χωρίς τη θέλησή του. Αποτελεί πρόβλημα όταν εξακολουθεί να συμβαίνει μετά τα πέντε χρόνια και με συχνότητα τουλάχιστον δυο φορές το μήνα, ενώ για τα μεγαλύτερα παιδιά μια φορά το μήνα. Η νυχτερινή ενούρηση έχει χαρακτηριστεί ως το πιο συχνό και χρόνιο πρόβλημα των παιδιών αλλά και των γονιών τους. Πρόκειται για ένα σύμπτωμα που αφορά το 10-15% των παιδιών με μια σαφή υπεροχή των αγοριών (2 προς 1) σε σχέση με τα κορίτσια.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η νυχτερινή ενούρηση θεωρείται πολυπαραγοντικό πρόβλημα και τα ακριβή αίτια που την προκαλούν δεν είναι και τόσο σαφή (με εξαίρεση την ύπαρξη γενετικής προδιάθεσης). Συχνά, μάλιστα, η νυχτερινή ενούρηση αποτελεί εκδήλωση μιας γενικότερης διαταραχής της ούρησης (όπως π.χ. στην περίπτωση που ένα παιδί ουρεί την ημέρα λιγότερες φορές από όσες φυσιολογικά απαιτούνται για να αδειάσει η κύστη του). Είναι γεγονός η νυχτερινή ενούρηση μπορεί να οφείλεται σε οργανικά αίτια, αν αυτό το ενδεχόμενο πρέπει πάντα να ελέγχεται. Από παθολογική άποψη, λοιπόν, η ενούρηση μπορεί να οφείλεται σε ανατομικά ή λειτουργικά προβλήματα της σπονδυλικής στήλης (δισχιδής ράχη), του ανώτερου αναπνευστικού (υπερτροφικές αμυγδαλές) της ουροδόχου κύστης (συχνά η κύστη συσπάται ανεξέλεγκτα, με αποτέλεσμα να μειώνεται η χωρητικότητά της =νευρογενής κύστη ή ΚΟΥΠ) ή σε δυσλειτουργία του μηχανισμού ρύθμισης της νυχτερινής παραγωγής ούρων (νυχτερινή πολυουρία). Παλαιότερα είχε διατυπωθεί η θεωρία ότι η νυχτερινή ενούρηση οφείλεται σε διαταραχές του ύπνου (δηλαδή ότι το παιδί κοιμάται τόσο βαθιά που δεν αντιλαμβάνεται ότι ουρεί). Μάλιστα, υπάρχουν και ειδικά ξυπνητήρια που συνδέονται με την πιτζάμα του παιδιού και χτυπούν όταν αυτή βραχεί. Ωστόσο, η μέθοδος του ξυπνητηριού δεν θεωρείται ιδιαίτερα αποτελεσματική, ενώ η άποψη ότι η νυχτερινή ενούρηση σχετίζεται με διαταραχές του ύπνου αμφισβητείται έντονα.
Oι πρώτες εξετάσεις
Προτεραιότητα έχει το υπερηχογράφημα νεφρών, ουρητήρων και ουροδόχου κύστης. Το υπερηχογράφημα πρέπει να γίνει σε συνδυασμό με την εκτίμηση της ποσότητας των ούρων πριν και μετά την ούρηση, για να διαπιστωθεί αν υπάρχουν υπολείμματα ούρων στην ουροδόχο κύστη (εάν το παιδί δεν αδειάζει τελείως την κύστη του με κάθε ούρηση, είναι πιθανό να αναπτύξει διαταραχές της ούρησης). Απαραίτητη, επίσης, είναι η γενική εξέταση και η καλλιέργεια ούρων, που θα αποκαλύψουν τυχόν ουρολοίμωξη η οποία σχετίζεται με την απώλεια ούρων, η απλή ακτινογραφία σπονδυλικής στήλης για δισχιδή ράχη, η κυστεοουρηθρογραφία για ΚΟΥΠ και η κλινική εξέταση του ανώτερου αναπνευστικού για υπερτροφικές αμυγδαλές.

Το ημερολόγιο της ούρησης
Είναι το επόμενο -και πλέον σημαντικό- βήμα που θα βοηθήσει τον ειδικό να εξακριβώσει τον τύπο της διαταραχής που παρουσιάζει το παιδί και τα πιθανά αίτια της νυχτερινής ενούρησης. Πρόκειται για ένα σημειωματάριο όπου καταγράφεται λεπτομερώς κάθε πότε πίνει υγρά το παιδί και κάθε πότε ουρεί. Ωστόσο, στην πλειονότητα των περιπτώσεων η παρέμβαση του ειδικού συνίσταται στο να δώσει σαφείς οδηγίες για το πότε να πίνει υγρά και πότε να πηγαίνει στην τουαλέτα το παιδί, σε μια προσπάθεια να διαμορφωθούν νέες συνήθειες.
Πότε και πώς μπορεί να βοηθήσει ο… γιατρός
Αν το παιδί μετά τα έξι χρόνια του εξακολουθεί να βρέχει το κρεβάτι του, καλό είναι να ζητήσετε τη γνώμη ενός ειδικού. Αρχικά, ο γιατρός θα ζητήσει ορισμένες απλές και ανώδυνες εξετάσεις, ούτως ώστε να αποκλείσει τυχόν ανατομικές βλάβες ή λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος και στη συνέχεια θα ζητήσει από τους γονείς να κρατήσουν ένα «ημερολόγιο της ούρησης».
Τι να κάνετε, που τυχόν δεν κάνατε
Αν και κάθε παιδί είναι μια ξεχωριστή περίπτωση, εντούτοις μπορούμε να δώσουμε ορισμένες γενικές οδηγίες. Να θυμάστε, όμως, σε κάθε περίπτωση, ότι απαιτείται υπομονή και κατανόηση από την πλευρά σας.
● Εάν διαπιστωθεί ότι το παιδί -κυρίως το κορίτσι- πάει στην τουαλέτα, αλλά δεν ουρεί, είναι σημαντικό να του δείξετε πώς να κάθεται σωστά, ώστε να χαλαρώσουν οι μύες της πυέλου και να ουρήσει (στην περίπτωση του κοριτσιού, δηλαδή, να ανοίξει τα πόδια του, να λυγίσει τα γόνατά του, να γείρει μπροστά τον κορμό του, να ακουμπήσει τους αγκώνες στα γόνατα και να ουρήσει, χωρίς βιασύνη).
● Εάν το παιδί δεν αδειάζει την κύστη του με μία μόνο ούρηση, συνιστάται να το στείλετε ξανά στην τουαλέτα μετά από 5-10 λεπτά.
● Μία ώρα πριν το παιδί πέσει για ύπνο, πρέπει να ουρεί αποτελεσματικά, αλλά δεν χρειάζεται να το ξυπνάτε για να πάει στην τουαλέτα.
● Συχνά ωφελεί ο ήπιος περιορισμός της πρόσληψης υγρών τις βραδινές ώρες, ιδιαίτερα αν διαπιστωθεί ότι το παιδί πίνει αρκετά το βράδυ.
● Εάν υπάρχει στο οικογενειακό σας περιβάλλον κάποιος ενήλικος που συνήθιζε να βρέχει το κρεβάτι του, καλό είναι να μιλήσει με το παιδί. Με αυτό τον τρόπο, θα το βοηθήσει να μην ντρέπεται και να μη νιώθει ότι είναι μόνο του.
● Μη μιλάτε για το πρόβλημα του παιδιού μπροστά σε τρίτους.
● Τα μεγαλύτερα παιδιά συνιστάται να αλλάζουν μόνα τους τα σεντόνια τους χωρίς τη δική σας παρέμβαση. Με αυτό τον τρόπο, αυξάνεται η υπευθυνότητά τους όσον αφορά τη φροντίδα του εαυτού τους. Πρόκειται για μια πολύ σημαντική οδηγία, την οποία πρέπει να σέβονται οι γονείς.

Πώς νιώθει το παιδί
Ανεξαρτήτως αν το παιδί δεν απέκτησε ποτέ τον έλεγχο της ούρησης (πρωτοπαθής ενούρηση) ή τον έχασε (δευτεροπαθής), γεγονός παραμένει ότι νιώθει άσχημα και ντρέπεται γι’ αυτό που του συμβαίνει. Συχνά, μάλιστα, αναγκάζεται να περιορίσει ορισμένες δραστηριότητές του, όπως π.χ. να κοιμηθεί στο σπίτι ενός συμμαθητή του, να πάει εκδρομή ή κατασκήνωση, από το φόβο ότι θα βρέξει τα σεντόνια. Ενδεχομένως να είναι πιο αποτραβηγμένο και θλιμμένο σε σύγκριση με τα άλλα παιδιά στο σχολείο ή, αντιθέτως, να είναι πιο επιθετικό. Δεν υπάρχει λόγος, λοιπόν, να το κάνετε να νιώσει ακόμη πιο άσχημα, με αρνητικά σχόλια για αυτή του τη συνήθεια.

Σελίδες από το «ημερολόγιο της ούρησης»
Με ποιον τρόπο μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί να μη βρέχει το κρεβάτι του η ακριβής καταγραφή των επισκέψεών του στην τουαλέτα;
● Μελετώντας λεπτομερώς το «ημερολόγιο της ούρησης», ο ειδικός θα καταλάβει εάν η χωρητικότητα της κύστης του παιδιού είναι μειωμένη. Στην περίπτωση αυτή, ενδέχεται να χορηγήσει φάρμακα που βοηθούν την κύστη να χαλαρώσει και να αυξηθεί η χωρητικότητά της.
● Είναι πιθανό να φανεί ότι παρότι το παιδί ουρεί συχνά κατά τη διάρκεια της ημέρας, εντούτοις έχει και νυχτερινή ενούρηση, γεγονός που ίσως οφείλεται στη μειωμένη έκκριση της αντιδιουρητικής ορμόνης, ο ρόλος της οποίας είναι να ρυθμίζει την έκκριση των ούρων, μειώνοντας την παραγωγή τους τη νύχτα. Και σε αυτή την περίπτωση, ενδέχεται να δοθεί φαρμακευτική αγωγή.
● Φυσιολογικά ένα παιδί ουρεί 5-7 φορές την ημέρα. Σε περίπτωση, λόγου χάρη, που ένα παιδί πηγαίνει στην τουαλέτα μόνο 2 φορές την ημέρα, τότε είναι πολύ πιθανό αυτό να συμβάλλει στο ανεξέλεγκτο άδειασμα της κύστης του κατά τη διάρκεια της νύχτας.
● Επίσης, στο ημερολόγιο καταγράφονται οι κενώσεις του παιδιού, δεδομένου ότι η δυσκοιλιότητα μπορεί να επηρεάσει τις συνήθειες της ούρησης και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Αφήστε μια απάντηση